بیوالکتریک شاخه ای جذاب از مهندسی پزشکی

بیوالکتریک

بیوالکتریک شاخه ای جذاب از مهندسی پزشکی

در این مقاله رشته بیوالکتریک که شاخه ای از مهندسی پزشکی است را معرفی کرده و با آن بیشتر آشنا می شویم.

مهندسی پزشکی تلفیقی از علم مهندسی و پزشکی و به عبارتی، به مجموعه‌ای از کاربردهای علم مهندسی در حوزه پزشکی گفته می‌شود.

این کاربرد می‌تواند در زمینه طراحی و تولید تجهیزات پزشکی، پردازش دادگان پزشکی، طراحی بیمارستان‌ها و محیط‌های کلینیکی و … باشد.

به طور کلی، مهندسی پزشکی زیر شاخه های بسیاری در دانشگاه ها و مؤسسات علمی خارج از کشور و نیز داخل کشور دارد.

سه زیر شاخه کلی مهندسی پزشکی:

  • بیوالکتریک
  • بیومکانیک
  • بیومتریال

طبق آخرین تدوین سرفصل دروس این رشته در وزارت علوم، در مقطع کارشناسی کلیه گرایش های این رشته با یکدیگر ادغام شده و تخت عنوان کلی مهندسی پزشکی ارائه می‌گردد.

و گرایش های مختلف از مقطع کارشناسی ارشد به بعد از یکدیگر تفکیک می گردند. گرایش بیوالکتریک، یکی از گرایش های مهندسی برق نیز تلقی میگردد (در کشور ما به غیر از تعداد محدودی از دانشگاه ها، مقاطع بالاتر این گرایش در دانشکده های برق ارائه می گردد).

البته قابل ذکر است که در برخی از دانشگاه‌ها از جمله دانشگاه صنعتی امیرکبیر این گرایش به صورت رشته‌ای مجزا با عنوان مهندسی پزشکی-بیوالکتریک ارائه می شود.

اختلاف واحد های پاس شده در این رشته با رشته مهندسی برق الکترونیک در حدود ۲۰ واحد درسی است.

هرچند مباحث مطرح شده در حوزه برق کنترل، مخابرات و قدرت نیز در این رشته مورد اشاره و بررسی قرار می‌گیرد، ولی قرابت آن با گرایش الکترونیک، بیش از سایر گرایش‌ها می‌باشد.

آنچه باعث تمایز میان گرایش بیوالکتریک با رشته برق-الکترونیک می‌گردد، گذراندن دروسی تخصصی مانند فیزیولوژی، آناتومی، فیزیک پزشکی، رادیولوژی، تجهیزات پزشکی، حفاظت الکتریکی، مدیریت بیمارستانی، پدیده‌های بیوالکتریک، مدیریت خدمات بهداشتی-درمانی و مقدمه‌ای بر مهندسی پزشکی می‌باشد.

اکنون در مقطع کارشناسی تلفیقی از مباحث مختلف حتی در ارتباط با گرایش بیومواد به دانشجویان آموخته می‌شود و آنها می‌توانند با انتخاب زمینه تخصصی تر پا در تحصیلات تکمیلی و دوره کارشناسی ارشد بگذارند. در دوران تحصیلات تکمیلی در گرایش بیوالکتریک ، مباحث به صورت تخصصی‌تر مورد بررسی قرار گرفته و واحدهای درسی مانند پردازش تصویر پزشکی، پردازش سیگنالهای بیولوژیک، مدلسازی بیولوژیک، نظریه آشوب و … ارائه می‌گردد.

هدف از دوران کارشناسی ارشد در این رشته، ارتقای دانش علمی دانشجویان بوده و کمتر به مباحث تجربی، آنچه در تعمیر، ساخت و تجهیز تجهیزات پزشکی مورد استفاده قرار می‌گیرد، پرداخته می‌شود.

و در کل انجام پروژه های عملی در یک حوزه و یا حتی ساخت و طراحی تجهیزات پزشکی و یا حتی امور تخصصی تر، مطالعه ای فراتر و متمرکز تر از مباحث دانشگاهی را می طلبد و نیز تجربه ای که به مرور زمان از متخصصین امر و آزمون و خطا بدست می آید.

فارغ از نوع پروژه پایان‌نامه، انتظار است تا دانشجویان مقاطع تحصیلات تکمیلی اطلاعات جامع و کلی در رابطه با روش‌هایی نظیر MRI، fMRI، PET، EEG و MEG داشته باشند و به طور خاص در پردازش و بررسی دادگان بدست آمده از یک یا دو مورد از روشهای فوق تبحر لازم را بدست آورند.

اساسا دانشجویان در مقاطع تکمیلی می‌توانند در دو زمینه کلی پردازش و یا مدلسازی به صورت مجزا و یا ترکیبی فعالیت نمایند و با توجه به وسعت مطالب در هر دوی این مباحث، معمولا ترجیح عموم بر ورود تخصصی تنها در یکی از این زمینه‌ها می‌باشد.

دانشجویان فعال در زمینه پردازش سیگنال در این مقاطع، می‌توانند با ورود به مباحث تخصصی و میان رشته‌ای، مانند علوم اعصاب و به طور ویژه، رابط مغز و رایانه، به صورت تخصصی به طراحی آزمایش، پردازش دادگان و استخراج ویژگی و طبقه‌بندی دادگان بپردازند.

این مهم با توجه به واحدهای درسی سپری شده نظیر سیگنال و سیستم، کنترل خطی، پردازش داده‌های بیولوژیک، آشنایی با ویولت و نیز پردازش تصاویر پزشکی، به راحتی به دست می‌آید. به عبارتی، حضور یک دانشجو یا فارغ التحصیل مهندسی پزشکی با رویکرد پردازش سیگنال در یک تیم کاری در زمینه BCI، یک امر مهم و تاثیرگذار در روند پیشروی و نیل به نتیجه، می‌باشد.

همچنین دانشجویان علاقه‌مند در زمینه مدلسازی با توجه به آشنایی بدست آمده با مفاهیمی نظیر الگوهای مدلسازی و شبکه عصبی، می توانند در زمینه مدلسازی عملکرد مغز فعالیت نموده و برای ادامه تحصیل در مقطع دکتری، وارد رشته‌هایی چون علوم اعصاب و علوم شناختی با رویکرد مدلسازی عصبی‌شناختی و مدلسازی سیستم عصبی مغز گردند.

آنچه در این رشته بیشتر از سایر رشته‌ها جذاب و مورد علاقه می‌باشد، تنوع موضوعی و ارتباط با علوم و رشته‌های گوناگون بوده و بدین ترتیب دانشجویان و فارغ التحصیلان این رشته می‌توانند در زمینه‌های تحقیقاتی و کاری بسیاری از رشته‌ها به صورت گروهی و طی همکاری با سایر تخصص‌ها به فعالیت بپردازند.

وحید آسایش- مهندسی پزشکی

تحریریه شناخت مگ

Previous «
Next »

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *