اختلال سو مصرف مواد (اعتیاد)

اختلال سو مصرف مواد

اختلال سو مصرف مواد (اعتیاد)

یکی از مواردی که در بین اختلالات روان‌پزشکی،‌ بسیار مورد توجه متخصصان روان‌پزشکی، روانشناسی، علوم اجتماعی، حقوق، جامعه شناسی و دیگر علوم قرار گرفته است اختلال سو مصرف مواد است.

در این مطلب سعی داریم از پرداختن به تمامی این جوانب خودداری کنیم و به تعریف کلی از اعتیاد و درمان آن به طور اجمالی بپردازیم.

متاسفانه، از آنجایی که از کلمه اعتیاد برداشت های متفاوتی در جامعه وجود دارد، به همان تعداد هم برای درمان آن توصیه صورت می‌گیرد که اغلب نیز پیشنهادات نامطلوبی هستند. به همین سبب تعریف درستی از اعتیاد بسیار با اهمیت است.

از نظر روان پزشکی، برچسب سو مصرف مواد به افرادی زده می شود که الگوی مصرف نادرست یک ماده را که به ناراحتی قابل ملاحظه بالینی منجر می شود را داشته باشند. ضمناً این افراد حداقل سه مورد(گاهی بیشتر) از علائم زیر را طی یک دوره دوازده ماهه از خود بروز داده باشند.

۱: تحمل(tolerance)

الف: نیاز به مقادیر استفاده بیشتر از یک ماده خاص برای رسیدن به حالت مورد نظر(نشئه).

ب: کاهش قابل ملاحظه تاثیر‌ با وجود ادامه مصرف همان میزان ماده.

۲: ترک(withdrawal)

  •  نشانه های مشخص برای قطع مصرف ماده مخدر،‌ که البته بسته به نوع ماده علائم متفاوتی دارد.
  •  همان ماده مشخص برای رفع نشانه هایی که به آن اشاره شد مصرف می شود و آن را برطرف می کند.
  •  ماده غالبا با مقدار بیشتری و دوره های طولانی تر از قبل مصرف می شود.
  •  میل دائم و یا تلاش های مستمر و ناموفق برای کاهش و کنترل مصرف ماده وجود دارد.
  •  وقت زیادی برای به دست آوردن ماده و تعداد دفعات مصرف تلف می شود
  •  فعالیت های مختلف اجتماعی،شغلی و تفریحی به علت مصرف مواد کنار گذاشته می شود.
  •  علیرغم اگاهی از آسیب های جسمی و اجتماعی، فرد باز هم مواد را مصرف می کند.

همان گونه که از تعریف بر‌می‌آید، هرگونه مصرف طولانی دارو و یا ترکیبات شیمیایی و گیاهی مختلف اعتیاد محسوب نمی شود. به طور مثال اگر فردی ناچار باشد برای کنترل بیماری هایی نظیر فشارخون و یا حتی افسردگی مزمن مدتهای طولانی دارو مصرف کند معتاد محسوب نمی شود.

اختلال سو مصرف مواد از نظر روانشناسی

اختلال سو مصرف مواد بیماری مزمنی است که بر ابعاد مختلف زندگی فرد آثا سوء به جا می گذارد. سوءمصرف مواد، باعث ایجاد تغییراتی در عملکرد طبیعی مغز می شودکه وابستگی، ولع، تحمل، خماری و تشدید رفتارهای جستجوی مواد از عوارض بعدی این تغییرات است.

خماری و دردهای ناشی از تاخیر در رسیدن مواد فرد را چنان تحت فشار روحی و جسمی قرار می دهد که حتی روابط و سلامتی خود و دیگران را فدای یافتن مواد می کند و اصطلاحاً بهزیستی فرد به خطر می افتد.

بررسی هایی که بر روی سبب شناسی این اختلال و شناخت دو بعد مهم وابستگی جسمانی و روانی انجام شده است، باعث شد روش های روان درمانی و دارو درمانی مختلفی مطرح شود.

علل اعتیاد

اعتیاد علت های چندگانه و متفاوتی دارد. از جمله این علت ها می توان به زمینه های آسیب‌پذیری ژنتیکی، مشکلات جامعه شناختی مانند: فقر، کم‌سوادی،‌ جهل و فقر فرهنگی، مسائل ژئوپولتیک مثل قرار گرفتن در مناطق تولید کننده مواد مخدر دنیا و بسیاری موارد دیگر اشاره کرد.

درمان

  1.  درمان اعتیاد فرآیندی بسیار طولانی است. به این معنی که پس از سم زدایی اولیه،بازتوانی بیمار و رفع مشکلات شخصیتی و پیشگیری از عود دوباره این رفتار ممکن است سالها ادامه یابد. بنابراین نمی توان گفت اعتیاد درمان فوری دارد و تبلیغاتی که در این خصوص صورت می‌گیرند به هیچ‌وجه قابل اطمینان نیستند.
  2.  درمان اعتیاد منحصرا دارویی نیست. به این مفهوم که به این مفهوم که حتی‌ اگر درمان دارویی طولانی برای  اعتیاد کاربرد داشته باشد اصلا جای روان‌درمانی و جلسات خودیاری را نخواهد گرفت.
  3.  درمان اعتیاد امری کاملاً تخصصی و پیچیده است و درمان‌های غیر تخصصی غالباً وضعیت بیمار را بدتر می‌کند.

در پایان و از همه مهم‌تر ذکر این نکته ضروری‌ست که اگر پیشگیری از اعتیاد درست انجام شود هیچگاه درمان طولانی بعدی نیاز نخواهد بود. اطلاع‌رسانی درست به منظور پیشگیری از اعتیاد، قدم اول برای جلوگیری از شیوع اعتیاد است.

مهرداد کرمی سیاه‌سیاهی، آرزومهرابی

تحریریه شناخت مگ

 

Previous «
Next »

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *