توسعه هوش مصنوعی از جنبه محاسباتی و شناختی در ماشین ها

توسعه هوش مصنوعی

بررسی میزان توسعه هوش مصنوعی از جنبه محاسباتی و شناختی در ماشین ها

در این مقاله همراه خواهیم شد با مهندس عباس محمدی و بررسی می کنیم که توسعه هوش مصنوعی از جنبه محاسباتی و شناختی در ماشین ها در چه مرحله ای قرار دارد. برای اطلاع از تاریخچه هوش مصنوعی می توانید این مقاله را مطالعه کنید

برخی این نظریه را دنبال می کنند که ماشین ها علاوه بر اینکه می توانند نبوغ انسانی را پشت سر بگذارند روزی احساسات و ادراک هم خواهند داشت.
من در این مقاله قصد دارم کمی واقع بینانه تر به این مسئله نگاه بکنم. یعنی ما واقعاً ببینیم هوش مصنوعی در چه زمینه های رشد و شکوفایی داشته و در چه زمینه هایی نیازمند به تحقیق و کار بیشتری دارد.

جهت ورود به این مبحث نیاز است که ما یک تقسیم بندی کلی از هوش مصنوعی داشته باشیم. هوش مصنوعی دو سرشاخه اصلی دارد. یکی هوش مصنوعی محاسباتی (هوش مصنوعی نرم) و دیگری هوش مصنوعی شناختی و توصیفی (هوش مصنوعی سخت) می باشد.

توسعه هوش مصنوعی شناختی، هدفش تقلید ذهن و آگاهی انسان می باشد که در واقع همان هوش ادراکی و توصیفی محسوب می گردد. آنچه دانشمندان و محققین در آن خوب جلو رفته اند هوش محاسباتی و نرم است. یعنی مباحثی مثل الگوریتمهای فراابتکاری و تکاملی، شبکه های عصبی مصنوعی و بطورکلی یادگیری ماشین که همگی از نوع هوش محاسباتی هستند.

آیا به همان اندازه که در هوش محاسباتی موفق بوده ایم در هوش شناختی هم توانسته ایم موفق باشیم؟
ماشین ها در بحث شناسایی و تشخیص فوق العاده خوب عمل می کنند. هوش مصنوعی می تواند به صورت نظارت شده و نظارت نشده به طبقه بندی و شناسایی الگو بپردازد.

موفقیت های چشمگیر در هوش مصنوعی محاسباتی

هوش مصنوعی در تشخیص و پیش بینی بیماری ها، تشخیص آفات کشاورزی و خطوط تولیدی کارخانجات صرفاً با بهره گیری از همین قدرت محاسباتی کامپیوتر توانسته است موفق باشد.

اگر تصاویری از حیوانات مختلف را جلوی یک سیستم هوش مصنوعی قرار دهیم با استفاده از تطبیق الگوها می تواند به راحتی نوع حیوان را تشخیص و در دسته صحیح قرار دهد. حتی بدون اینکه مدل و الگویی از قبل داشته باشد باز هم هوش مصنوعی می تواند یاد بگیرد که حیوانات مشابه در دسته های جداگانه قرار بگیرند که این نوع یادگیری از نوع یادگیری تقویتی است که سیستم با پاداش و تنبیه ای که از فضای مسئله بدست می آورد خود را تطبیق می دهد تا به یک حالت و مدل بهینه برای تشخیص صحیح برسد.

هوش مصنوعی Deep Mind شرکت گوگل که توانست قهرمان بازی Go را شکست بدهد نوع دیگری از سیستم های موفق در زمینه هوش محاسباتی است. جالب است بدانید که این هوش مصنوعی از بردها و شکست های خودش درس می گیرد و هر بار قوی تر می شود.
خودروهای خودران گوگل و شرکت تسلا از جمله نمونه های موفق بکارگیری هوش محاسباتی در آنها هستند.

اساساً هوش مصنوعی که ما با آن سروکار داریم بر اساس سرعت و دقت محاسبات کامپیوتر و قدرت پردازنده ها بنا شده است و تا اینجای کار هم انصافاً موفقیتهای خوبی حاصل شده است.

در بحث خلاقیت هم هوش مصنوعی وارد عمل شده است و رفتارهای مناسبی داشته است. خلاقیت در واقع چیزی فراتر از یادگیری و خلق چیزهای جدید نیست. هوش مصنوعی به صورت خودجوش می تواند موسیقی بنوازد (هوش مصنوعی Magenta شرکت گوگل در زمینه موسیقی فعالیت می کند).

توسعه هوش مصنوعی توسط الگوریتم های بهینه سازی می تواند خلاقانه یک صندلی متناسب با نیاز و ویژگی های خاص یک شخص با بهترین کیفیت و ارزان ترین مواد طراحی کند.

هوش مصنوعی شناختی خیلی جای کار دارد.

واقعیت در مورد هوش شناختی و توصیفی چیز دیگری است. یعنی کاستی ها و مشکلات زیادی پیش روی ماست و همین امر موجب شده است که هوش مصنوعی هرگز به نزدیکی های هوش ارگانیک از منظر شناختی هم نرسد.

یک عده ای بحث متافیزیک و روح را در موجودات مطرح می کنند، یعنی انسان صرفاً همین بعد فیزیکی نیست و مسائل متافیزیکی هم در کنترل حالات و اداراکات او نقش اساسی دارد و به همین دلیل هوش مصنوعی هرگز نخواهد توانست به اندازه موجودات دارای ادراک و اگاهی شود.
هوش مصنوعی از جنبه ادراکی و شناختی در ابتدای مسیر توسعه قرار دارد. شرکتهای زیادی از جمله شرکت IBM سرمایه گذاری های کلانی در این حوزه انجام داده است و هوش مصنوعی این شرکت یعنی واتسون بشدت بدنبال ایجاد یک هوش مصنوعی شبیه به هوش طبیعی می باشد.
هوش مصنوعی در بحث درک جای کار زیادی دارد.

در حال حاضر درک در یک ماشین بر اساس محاسبات شبیه سازی می شود. فهمیدن عمیق تفاوت و شباهت دو سوژه که اساس ادراک در انسان هستند به خوبی توسط ماشین ها انجام نمی شود. مفهوم و منظور یک تصویر یا یک صدا هنوز خیلی جای تحقیق و تفحص دارد. سیستم های تشخیص چهره هنوز هم در مقابل یک عکس یا مجسمه صورت در مقابل یک صورت واقعی فریب می خورند.

در بحث پردازش زبان طبیعی پیشرفتهای خوبی صورت گرفته است. لهجه حرف زدن ربات ها خیلی نرم تر و طبیعی تر شده است. در حال حاضر هوش مصنوعی IBM قادر است از لحن صحبت گوینده حتی بدون داشتن حسگرهایی، به تحلیل چهره و حالتهای احساسی فرد بپردازد و آن شخص را شناسایی کند و این هوش مصنوعی قادر است خلق و خو و انعطاف صدای افراد را شبیه سازی نماید. این موارد نشانه های خوبی در پردازش زبان طبیعی که نوعی هوش شناختی است محسوب می شود.

به نظر می رسد شبکه های عصبی مصنوعی و یادگیری ماشین به صورت عمیق یا حتی سنسورهای حسی و لمسی (فشار، بو، مزه و …) که اخیراً ساخته و در بازار موجود هستند، به تنهایی قادر نیستند در توسعه و رشد هوش مصنوعی ادراکی موفق باشند و نیاز است که حداقل ۱۰-۱۵ سال دیگر نیز صبر نماییم تا شاید پیشرفتهایی در برخی از سخت افزارها و مسائل مرتبط صورت پذیرد. البته شناختی که انسان از آگاهی و ادراک خویش در دست دارد نیز ناکافی است و نیازمند زمان بیشتری جهت کشف ابعاد ناشناخته خود دارد.

آقای ایلان ماسک (مالک شرکت تسلا) و استیون هاوکینگ (دانشمند فیزیک نظری) به شدت منتقد رشد و توسعه هوش مصنوعی ادراکی هستند و معتقدند که اگر هوش مصنوعی به خودآگاهی برسد قطعاً برای بشر خطرناک خواهد بود. در این مورد هم فیلم های علمی تخیلی زیادی توسط هالیود ساخته شده تا به نوعی افکارسنجی و زمینه ساز ترس و و حشت مردم از ادراک و آگاهی هوش مصنوعی در ماشینها باشد.

انسانها قندخونشان می افتد و بیمار می شوند، گرسنه و تشنه می شوند، دچار عشق و هیجان می شوند، می ترسند و گریه می کنند. همه این موارد جزو مسائل ادراکی و توصیفی انسان (موجودات) هستند در حالی که این ضعفهای انسانی، همگی از محاسن کامپیوترها هستند چون اصلاً درک ندارند. شاید دلیل موفقت سیستم های هوش مصنوعی (بطور کلی کامپیوترها) هم تا الان عدم داشتن جنبه های ادراکی و احساسی بوده است، که اگر قرار بود یک ماشین عاشق و هیجان زده شود، آنگاه دقت و سرعت و کیفیت کارش به شدت افت می کرد.

به نظر من الزاماً و اساساً نیازی نیست که توسعه هوش مصنوعی به سمتی برود که بخواهد کاملاً شبیه هوش طبیعی انسان رفتار کند. شاید از روز اول هم هوش مصنوعی برای این کار پدید نیامده بود ولی قدرت و دقت بالای محاسبات و سخت افزارها و مهم تر از همه رشد و توسعه پردازنده ها، محققین را در این مورد دچار وسوسه نموده است.

هوش ادراکی به خودی خود خطرناک نیست و شاید فقط نیاز است که از نظر اخلاقی نظارت و قوانینی وضع شود. اگر ما انسان ها واقعاً بتوانیم ادراک و اگاهی را در یک ماشین پیاده سازی نماییم به موفقیت بزرگی در عرصه هوش مصنوعی دست یافته ایم و به نظر می رسد که هدف نهایی محققین هوش مصنوعی نیز همین موضوع باشد.

نویسنده: عباس محمدی

تحریریه شناخت مگ

Previous «
Next »

۱ Comment

  1. عالی بود
    موفق و پیروز باشید مهندس عباس محمدی عزیز.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *