انواع حافظه انسان، بخش اسرارآمیز ذهن

انواع حافظه

وقتی از حافظه حرف می زنیم ناخودآگاه یاد خاطرات و تجربیاتی می افتیم که در ذهن داریم. حافظه توانایی به خطر سپردن و یادآوری تصاویر،صداها،موقعیت‌ها،رایحه‌ها و تقریبا همه چیز است. با آشنایی با انواع حافظه می توانیم توانایی شناختی خود را افزایش دهیم.

همه ما تعریف آکادمیک حافظه را می دانیم :حافظه مجموعه ای از فرآیندهای مغزی و روانی است که به ما امکان می دهد ادراکات خود را بازیابی کنیم. در این که نوع بشر حافظه دارد شک و شبهه ای نیست.

امروزه انواع حافظه انسان دسته بندی و مشخص شده است اما برای دوستداران علم و محققان و دانشمندان همیشه این سوال مطرح بوده است که آیا موجودات دیگر نیز حافظه دارند؟

با آزمایشات متعدد مشخص شد حیواناتی نظیر موش ها،سگ ها و دلفین ها نیز حافظه دارند. با آزمایش ساده ای که بر روی موش های آزمایشگاهی انجام شد،موش ها تجربه ای که از حس “ترس” کسب کرده بودند را در فضای جدید بازیابی کرده و بر اساس آن واکنش نشان دادند. حتی در برخی موارد بحث بر سر این موضوع مطرح بود که آیا گیاهان نیز حافظه دارند؟

بحث حافظه،به قدری جذاب هست که هر چقدر از ابهاماتش کم شود باز هم سوال جدیدی به وجود می آورد. در ادامه می خواهم با انواع حافظه انسان آشنا شویم.

ساختاری که انواع حافظه انسان دارد بر مبنای حواس پنج گانه شکل می گیرد به این ترتیب که اگر شما صدایی را بشنوید در حافظه شما ذخیره شده،رمزگذاری می شود و سپس بازیابی می گردد. بنابراین حافظه را می توان بر این اساس دسته بندی کرد که غالبا زیر مجموعه “حافظه حسی” قرار می گیرد.

حافظه شنوایی:

از انواع حافظه انسان می توان به حافظه شنیداری اشاره کرد. به زبان ساده هر آنچه را می شنوید می توانید به خاطر بسپارید.مثلا شما می توانید صدای کسی که دوستش دارید را به خاطر بیاورید و آن را بشنوید. یا حتی می توانید صدای مهیبی که سالها پیش شنیدید و بابتش ترس را حس کرده اید دوباره به یاد بیاورید و باز هم آن حس را تجربه کنید.

حافظه شنیداری به حدی مهم است که ضعف در آن موجب بروز مشکلاتی از قبیل “نارسانویسی” می شود. اگر فردی دچار اختلال در رمز گذاری و رمزگشایی حافظه شنیداری خود باشد نمی تواند بین آنچه می شنود و آنچه می نویسد تعادل برقرارکند و اغلب کلمات را اشتباه می نویسد یا جمله را ناتمام می گذارد.

حافظه دیداری:

این نوع حافظه که یکی دیگر از حافظه های حسی محسوب می شود به فرد کمک می کند تا تصاویر را به صورت معنادار و متوالی به یاد بیاورد. مثلا اگر چند شکل هندسی مختلف را به فرد نشان دهید سپس ترتیب آن ها را به هم بزنید،او می تواند ترتیب نخست را به یاد بیاورد. ما برای حل مسائل ریاضی،به یادآوردن آدرسی که فقط یک بار دیدیم و حتی نت های موسیقی از این نوع  حافظه استفاده می کنیم. اختلال در حافظه شنیداری از اولین نشانه های بروز آلزایمر محسوب می‌شود.شاید این اتفاق بارها برایتان افتاده باشد که با کمترین تلاش صورت شخصی را آنقدر واضح به یاد آورده اید که گویی همان لحظه روبرویتان قرار داشته است.اگر چنین است باید بگویم شما حافظه دیداری قدرتمندی دارید.

حافظه چشایی:

همیشه فکر می کردم چرا هیچ کدام از قرمه سبزی هایی که تا به حال خورده ام طعم دستپخت مادربزرگم را ندارد؟!بعد ها فهمیدم حافظه چشایی من کد قرمه سبزی را به نام مادربزرگم ثبت کرده و پیش نیامده قرمه سبزی دیگری این کد را فعال کند. بله اصلا عجیب نیست!شما قادرید طعم ها ومزه ها را درست همانطوری که تجربه کرده اید به یاد آوردید. حافظه چشایی،حافظه مورد علاقه من است. حتی می توانم طعم خوشمزه ترین نارنگی که خوردم را با جزییات برایتان تعریف کنم! به جرات می توان گفت افرادی که سنسور های چشایی ضعیفی دارند و یا حتی نمیتوانن طعم را حس کنند و به خاطر بسپارند از لذت بخش ترین حافظه دنیا محروم هستند.

حافظه بویایی:

پایدار ترین و ظریف ترین نوع حافظه،حافظه بویایی ست. آخرین چیزی که فراموش می کنید”رایحه ها ” هستند. عطرها به عجیب ترین شکل ممکن در یاد شما حک می شوند.به همین خاطر شما با کمترین تحریک قادر خواهید بود قدیمی ترین خاطرات عطرآمیز خود را بازیابی کنید.در مواردی افرادی که دچار کمای شدید شده بودند با بوی عطر هایی که برایشان آشنا بوده واکنش حسی نشان داده اند. پس می خواهم به این نوع حافظه لقب “اسرارآمیز ” بدهم.

حافظه لامسه:

تا به حال شده چشم هایتان را ببندید و یک اثر هنری را لمس کنید؟یا یک درخت را؟ و یا حتی یک توپ گرد معمولی را؟ حسی که از لمس به ما دست می دهد نیز در خاطرمان می ماند. ما می توانیم حالات مختلف یک شی مثل لطافت،زبری،مسطح بودن و … را رمزگشایی کنیم. این نوع حافظه در افراد نابینا بسیار تقویت شده عمل می کند. به حدی که آنها با لمس حروف بریل می توانند بخوانند و بنویسند و از طریق این نوع حافظه است که می توانند با محیط ارتباط برقرار کرده و جهان را معنا کنند.

در این مطلب کوتاه سعی کردم به زبان ساده انواع حافظه انسان را برای شما عزیزان توضیح دهم. امیدوارم حافظه تان پر از عطرها،رنگ‌ها،طعم ها و خاطرات خوب و فراموش نشدنی باشد.

هانا بهرامی

تحریریه شناخت مگ

Previous «
Next »

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *